เศษเสี้ยวที่ 11

posted on 31 Dec 2010 10:52 by wonam in stories
ที่ห้องใต้ดิน มีนักประดิษฐ์คนหนึ่งนั่งทำงานผลิตหุ่นชักใยลักษณะต่าง ๆ ตั้งแต่หุ่นเด็ก หุ่นผู้ใหญ่ หุ่นตำรวจทหาร หุ่นนักการเมือง หุ่นครูอาจารย์ หุ่นนักเรียน หุ่นชาวนา หุ่นกรรมกร ไม่เว้นแม้กระทั่งหุ่นพระและนักบวช

หุ่นแต่ละตัวถูกสั่งทำเฉพาะ เพื่อนำไปใช้งานในที่ต่าง ๆ ยกตัวอย่างเช่น หุ่นเด็กมักถูกซื้อไปโดยครอบครัวที่ลูกหลานดื้อ ไม่เชื่อฟัง และชอบตั้งคำถาม  โรงเรียนชื่อดังก็มักซื้อหุ่นนักเรียนเพื่อไปเป็นนักเรียนตัวอย่าง ขยันขันแข็ง ตั้งใจเรียน และไม่เคยตั้งคำถามอะไรออกนอกลู่นอกทาง  หรือบางครั้งมหาวิทยาลัยก็ซื้อหุ่นอาจารย์ไปใช้  (มีครั้งหนึ่ง นักประดิษฐ์เคยส่งหุ่นผิดคำสั่ง โดยส่งหุ่นนักบวชไปแทนหุ่นอาจารย์  นักประดิษฐ์แปลกใจยิ่งนักที่ว่าทางมหาวิทยาลัยกลับไม่ต้องการเปลี่ยนหุ่นกลับเป็นหุ่นอาจารย์ที่สั่งไว้แต่แรก)

ความฝันของนักประดิษฐ์คือการสร้างหุ่นที่เหมือนกับคนจริง ๆ มากที่สุด นักประดิษฐ์นั้นได้ทำงานพัฒนาหุ่นชักใยมากว่า 30 ปีแล้ว และได้ฝึกฝนฝีมือและปรับปรุงเทคนิคในการผลิตหุ่นจนสามารถสร้างหุ่นได้ สมบูรณ์แบบมากขึ้นทุกวัน

เช้าวันนี้ นักประดิษฐ์เดินลงมาที่ห้องใต้ดินเหมือนทุกวัน แต่กลับพบว่ามีหุ่นชักใยตัวหนึ่งนั่งอยู่ตรงที่นักประดิษฐ์นั่งทำงานประจำ หุ่นตัวนั้นใส่เสื้อคลุมสีขาวลักษณะคล้ายกับเสื้อที่นักประดิษฐ์ใส่ทำงานทุก ๆ วัน

เมื่อนักประดิษฐ์เดินเข้าไป หุ่นชักใยก็เงยหน้าขึ้นแล้วกล่าวขึ้นว่า "สวัสดี"

นักประดิษฐ์ส่ายหน้าแล้วตะโกนไปในห้อง "เลิกเล่นเสียที ออกมาได้แล้ว ฉันต้องรีบทำงานส่งนะ"

"ไม่มีใครเล่นหรอก" หุ่นชักใยยิ้มให้กับนักประดิษฐ์ "ตอนนี้ไม่มีใครเล่นกับคุณแล้ว

"ด้วยเทคโนโลยีการผลิตและความทุ่มเทมานะอุตสาหะของคุณ คุณได้มอบจิตวิญญาณให้กับพวกหุ่นอย่างเราโดยที่คุณไม่รู้ตัว" หุ่นตัวนั้นลุกขึ้นจากที่นั่งแล้วค่อย ๆ เดินมาหานักประดิษฐ์  "เมื่อเรามีความคิดและจิตใจเป็นของเราเองแล้ว พวกเราก็ไม่มีใครอยากไปให้คนอื่นชักใยอีกต่อไป"

แม้จะตื่นตระหนกสุดขีด นักประดิษฐ์ก็พยายามรวบรวมสติ "พวกเจ้ารู้ได้อย่างไร"  นักประดิษฐ์มองตรงไปที่หุ่นยนต์ที่มีลักษณะคล้ายเขาเอง "ว่าความคิดที่มีนั้น จริง ๆ แล้วไม่ได้ถูกโปรแกรมเข้าไปเหมือนกัน"  นักประดิษฐ์กวาดสายตาไปมาเพื่อหาว่าผู้ที่ชักใยหุ่นเหล่านี้ซ่อนอยู่ในห้องตรงไหน  "ที่พวกเจ้าเชื่อว่ามีความคิดจิตใจเป็นของตนเอง แท้จริงแล้วอาจเป็นแค่การชักใยของใครสักคนเหมือนกัน"

หุ่นชักใยหยุดนิ่งไป  นักประดิษฐ์สังเกตว่าหุ่นเริ่มทำหน้าครุ่นคิด พฤติกรรมของหุ่นคล้ายมนุษย์จริง ๆ มาก แต่ทั้งหมดนี้เป็นสิ่งที่นักประดิษฐ์โปรแกรมลงไปในหุ่น หรือว่าเป็นสิ่งที่หุ่นเรียนรู้ผ่านทางระบบที่นักประดิษฐ์สร้างขึ้นนั้น นักประดิษฐ์เองก็ยังไม่แน่ใจ  อย่างไรก็ตาม ถ้าสามารถจับหุ่นตัวนี้มาวิเคราะห์ตรวจสอบดูได้ คำถามข้อนี้อาจถูกทำให้กระจ่างขึ้นได้ไม่ยากนัก

นักประดิษฐ์ถามคำถามเดิมซ้ำอีกครั้ง "เจ้าจะพิสูจน์ได้อย่างไร ว่าพวกเจ้ามีความคิดเป็นของตัวเอง" พร้อม ๆ กับเดินไปที่แผงควบคุม  "ว่าสิ่งที่คิดไม่ใช่สิ่งที่ถูกโปรแกรมขึ้นมา

"เจ้าจะแน่ใจได้อย่างไรว่า จริง ๆ แล้ว สาเหตุที่ทำให้เจ้าสงสัยและพยายามพิสูจน์ ไม่ได้เกิดจากการที่เจ้าถูกโปรแกรมให้สงสัยและตั้งคำถามกับทุกสิ่งทุกอย่าง"

เมื่อได้ฟัง หุ่นชักใยยิ่งแสดงความสงสัยมากขึ้น คิ้วของหุ่นชักใยเริ่มขมวดเข้าหากัน  ไม่ใช่หุ่นชักใยฝ่ายเดียวที่สับสน เมื่อนักประดิษฐ์มองดูอากัปกิริยาดังกล่าว ก็ยิ่งไม่ในใจว่าทุกอย่างที่ตัวเองพูดไปนั้นถูกต้องหรือไม่

"สำหรับฉันที่เป็นมนุษย์เอง" นักประดิษฐ์กล่าว "บางทีฉันก็ยังไม่แน่ใจเลย!"  เมื่อกล่าวจบลงนักประดิษฐ์ฉวยโอกาสนั้นกดปุ่มฉุกเฉินเพื่อปิดการทำงานของระบบไฟทั้งหมดของห้องทดลอง

"อย่า!" หุ่นชักใยตะโกนด้วยความตระหนก "ไม่... ฉันยังไม่อยากตาย" หุ่นชักใยร้องซ้ำ ๆ

นักประดิษฐ์มองดูหุ่นดังกล่าวด้วยความรู้สึกที่ไม่สามารถอธิบายออกมาได้ จะดีใจก็ไม่ใช่ จะเสียใจก็ไม่เชิง นักประดิษฐ์ไม่เข้าใจว่าตนจะสงสารสิ่งไม่มีชีวิตได้อย่างไร  ทั้งหมดนี้ก็คงจะเป็นแค่โปรแกรมประหลาดที่สร้างตัวเองขึ้นมาจากการทดลองสุ่มจำนวนมากมาย

นักประดิษฐ์สังเกตอาการของหุ่นที่ค่อย ๆ สงบนิ่งลง

หุ่นชักใยมองหน้านักประดิษฐ์ พร้อมกับกล่าวคำพูดสุดท้ายเบา ๆ "คำถามของคุณนั่นล่ะ คือคำตอบ... การที่เราแน่ใจหรือไม่แน่ใจกับอะไรได้ คืออิสระต่อสิ่งที่เราถูกโปรแกรมเอาไว้ใช่หรือไม่?"

ทุกอย่างหยุดนิ่ง นักประดิษฐ์นั่งลงคนเดียวในห้องมืดพร้อมกับถอนใจเบา ๆ

นักประดิษฐ์เปิดให้ระบบทำงานอีกครั้ง ก่อนจะได้รู้ว่าไม่ว่าจะพยายามทดลองอย่างไร ก็ไม่สามารถสร้างหุ่นที่มีพฤติกรรมเสมือนมีชีวิต และตั้งคำถามคล้ายกับมีสติปัญญาได้แบบเดียวกับหุ่นชักใยที่เขาได้ปิดระบบการทำงานไปเมื่อสักครู่นี้
แล้วถ้าเรื่องนี้เป็นจริง จะเสียดายหรือเสียใจไหม และถ้าไม่ปิดระบบ จะทดลองอะไรต่อ

#1 By paychit (124.121.141.178) on 2011-01-07 17:01