ท้องฟ้าไม่มีความหมาย ถ้าไม่มีใครแหงนมองฟ้าของคนอื่น

เพิ่งอ่านเรื่องเกี่ยวกับ วิศวกรรมโลก (geo-engineering) มาจากนิตยสาร the Atlantic ที่ซื้อมาเมื่อวาน (ฉบับ July/August 2009 ตอนนี้เนื้อหายังไม่ขึ้นบนเว็บ)

ในขณะที่เราต่างพยายามพูดถึงการจัดการลดการผลิตคาร์บอนเพื่อบรรเทาภาวะโลกร้อน ได้มีความพยายามในอีกรูปแบบหนึ่งที่แก้ปัญหาโลกร้อนเช่นเดียวกัน ตัวอย่างของแนวทางเหล่านี้เช่น

• การสร้างเรือเพื่อพ่นไอน้ำจากทะเลสร้างเมฆเพื่อสะท้อนแสงอาทิตย์
• การสร้างเครื่องพ่นละอองกำมะถันในชั้นบรรยากาศสตราโทสเฟียร์ ซึ่งคล้ายกับการระเบิดของภูเขาไฟ ที่สะท้อนแสงแดดและมีผลกระทบทำให้อุณหภูมิของโลกลดลง

• การพยายามแยกคาร์บอนออกจากบรรยากาศ โดยการกระตุ้นให้เกิดแพลงตอนจำนวนมาก หรือการพัฒนาพันธุ์ไม้ที่ดูดซับคาร์บอน

(อ่านเพิ่มได้อีกจากบทความในวิกิพีเดีย)

อย่างไรก็ตาม ทั้งหมดนี้ก็ไม่ต่างกับการเล่นเกมอะไรนัก คนที่ไม่เห็นด้วยกับแนวทางดังกล่าวมองว่านี่เป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ เหมือนกับว่า ถ้าเราเป็นโรคอ้วน ก็แก้โดยการซื้อเข็มขัดมารัดพุงซะ  ถ้าเอาเข็มขัดออก (หรือเข็มขัดขาด) ท้องอาจจะขยายขนาดเกินการเยียวยาได้

ยิ่งไปกว่านั้น หลายคนก็ห่วงเรื่องผลกระทบข้างเคียงอื่น ๆ ที่อาจจะเกิดจากการดำเนินการระดับโลกดังกล่าวได้

ที่น่าสนใจก็คือแนวทางเหล่านี้ก็คือมันสามารถกระทำได้โดยลงทุนไม่มากเกินไป (อยู่ในหลักพันล้านเหรียญ) และน่าจะเห็นผลในการลดอุณหภูมิของโลกได้

แต่การที่การลงทุนนั้นไม่มากเกินไปนัก ไม่ได้เป็นข้อดีเสียทีเดียว ลองคิดดูว่าถ้าหากมีมหาเศรษฐี (ในปัจจุบันนี้มีหลายคนที่มีเงินมากพอในระดับดังกล่าว) อยากช่วยโลก หรือมีประเทศหนึ่งที่ต้องการจัดลดผลกระทบจากปัญหาโลกร้อน แล้วทุ่มทุนเพื่อพัฒนาตามแนวทางเหล่านี้  คนที่เหลือบนโลกจะทำอย่างไร?

ยิ่งไปกว่านั้น การลงทุนที่ต่ำนี้ อาจเป็นเงื่อนไขให้หลาย ๆ ฝ่ายละเลี่ยงการพยายามแก้ปัญหาที่ต้นตอ นั่นคือการลดการปล่อยคาร์บอน แต่หันมาสนับสนุนแนวทางวิศวกรรมโลกนี้แทน

บทความทิ้งท้ายว่าน่าจะถึงเวลาที่ควรมีการพูดคุยถึงนโยบายการจัดการเรื่องดังกล่าวในระดับโลกเสียที เพราะว่าน่าจะคาดการณ์ได้ว่าถ้าในอนาคตเกิดความจำเป็นขึ้นจริง ๆ อาจมีบางประเทศบ้าเลือด เริ่มการปรับเปลี่ยนดินฟ้าอากาศเหล่านี้ไปโดยที่หลาย ๆ ฝ่ายไม่สามารถทักท้วงอะไรได้เลย