ท้องฟ้าไม่มีความหมาย ถ้าไม่มีใครแหงนมองฟ้าของคนอื่น

(พิมพ์ใน Aday Weekly เมื่อประมาณกลางปี 2548)

เมื่อเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงเริ่มประกาศตัวออกมา  ความเร็วของการเชื่อมต่อในการดาวน์โหลด (อ่านข้อมูลมายังเครื่อง) และการอัพโหลด (ส่งข้อมูลจากเครื่องกลับไปยังเซิร์ฟเวอร์ในอินเทอร์เน็ต)   จะไม่เท่ากัน โดยส่วนมากความเร็วในการดาวน์โหลดจะสูงกว่ามาก  แต่ไม่มีใครบ่นหรือกังวลอะไร ทั้งนี้เนื่องจากทุกคนเชื่อว่าผู้ใช้จะ “อ่าน” ข้อมูลมายังเครื่อง มากกว่าที่จะ “เขียน” ข้อมูลกลับไป และหลายคนเชื่อว่าลักษณะของข้อมูลที่ส่งไปมาในอินเทอร์เน็ตคงจะมีรูปแบบดังกล่าวไปอีกนาน

การที่ผู้ใช้โดยทั่วไปจะ “อ่าน” มากกว่า “เขียน”  ได้หลายๆ เท่านั้น หมายความว่าจะต้องมีแหล่งข้อมูลขนาดใหญ่สำหรับพวกเขาที่จะเข้าไปอ่านได้   ลักษณะเช่นนี้ไม่ต่างอะไรกับสังคมสิ่งพิมพ์ในปัจจุบัน ที่เราพบว่าจำนวนของผู้อ่าน นั้นมีมากกว่าจำนวนของผู้เขียนหลายเท่าตัว

อย่างไรก็ตาม ลักษณะเช่นนี้มีแนวโน้มที่จะเปลี่ยนไป  ตั้งแต่มีการแลกเปลี่ยนแฟ้มข้อมูลกันโดยผ่านทางโปรแกรมเช่น Napster, Kazaa หรือระบบเช่น Bit torrent  โดยโปรแกรมดังกล่าวเปลี่ยนสถานะให้ผู้ใช้ทุกคนเป็นทั้งผู้อ่าน (ดาวน์โหลด) และเป็นผู้แจกจ่ายแฟ้มที่ตนเองดาวน์โหลดมา หรือเขียนขึ้นมาเอง (เช่น คัดลอกเพลงจาก CD ของตนมาทำเป็น MP3)

ถัดจากแฟ้มเพลงและแฟ้มข้อมูล  ก็เป็นเรื่องของข่าวสาร/ความคิดเห็น  จากที่ผู้ใช้แต่ละคนจะต้องเขียนความเห็นลงไปปะปนกันในหน้ากระดานข่าว และทำได้แค่มองคอลัมนิสต์ในหนังสือพิมพ์ใช้เนื้อที่คอลัมน์ของตนแสดงความคิดเห็นไป   ปัจจุบัน blog ก็ทำให้ใครก็ได้สามารถเขียนและเผยแพร่ความเห็นเสมือนว่ามีสำนักพิมพ์เป็นของตนเอง

เมื่อไม่นานนี้ หลายคนคงจะเคยได้ยินเรื่องของการดาวน์โหลดเพลงที่ตนชอบมาใส่ไว้ในเครื่องเล่น MP3 เพื่อที่จะได้ใช้เวลา “ของตนเอง” ได้ แม้จะอยู่ท่ามกลางคนมากมาย   เขาเลิกที่จะสนใจคลื่นวิทยุและปลีกตัวหนีไปหาความวิเวก   แต่เร็วๆ นี้ก็ได้มีสถานีวิทยุรูปแบบใหม่เกิดขึ้น เป็นสถานีที่เปิดเพลงเฉพาะที่สมาชิกได้ส่งไป  ผู้ใช้เครื่องเล่น MP3 แทนที่จะเป็นผู้ฟังเพียงอย่างเดียว ก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของผู้จัดรายการ   ลักษณะนี้ก็คงจะคล้ายๆ กับการส่ง SMS ไปยังรายการโทรทัศน์นั่นเอง

จากที่กล่าวมา เราอาจจะมองเห็นกระแสที่เริ่มย้อนกลับ

เมื่อก่อนเวลาเรากล่าวถึงผู้ใช้อินเทอร์เน็ต  เรามักนึกถึงคนผอม ผิวซีด หวาดกลัวและเก็บตัวอยู่ในห้อง  ใช้อินเทอร์เน็ตในการศึกษาและค้นคว้าข้อมูล เป็นหนอนหนังสือที่แทะเล็มตั้งแต่เรื่องของเซลล์และวิวัฒนาการ ไปจนถึงเรื่องของบิ๊กแบงและซูเปอร์โนวา   ในวันนี้ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตคือผู้ที่เข้าไปสังสรรค์กับคนอื่น แม้ว่าตัวจะอยู่คนเดียว  คนเขียนข่าวและนักวิจารณ์  หรือจะเป็นนักดนตรีที่แจกจ่ายผลงานตนเองให้กับใครที่ไม่รู้จัก    จากคนที่จมอยู่ในกองหนังสือ กลายเป็นนักป่าวร้อง/นักแสดงกลางสนามหญ้า ที่ผู้คนต่างเดินไปมาเพื่อแวะชม

นี่อาจจะมีความหมายว่าความต้องการสังคมของเราก็ยังเป็นสิ่งที่เข้มข้นอยู่  แม้รูปแบบจะเปลี่ยนไปบ้าง  หลายคนอาจมองว่าเทคโนโลยีนั้นทำให้หลายสิ่งหลายรวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ตื้นเขินลง แต่สำหรับผู้ที่อยู่ในกระแสความสัมพันธ์ดังกล่าวอาจไม่คิดเช่นนั้นก็ได้